"කොහොමද ඉතින්?" කියලා ඇහුවම, "මම මාර හැපී එකේ ඉන්නවා අනේ!" කියලා හිනාවෙලා උත්තර දෙන, හැමෝම ඉස්සරහා ජෝක් එකක් කරලා හැමෝවම හිනස්සන සමහර අය ඉන්නවා.
හැබැයි... රෑ වෙලා තනි වුණාම, කාමරේ දොර වහගත්තට පස්සේ, ඒ හිනාව පිටුපස හැංගිලා තියෙන මහා ලොකු වේදනාවක්, හිස්කමක් සහ කඳුළු කන්දරාවක් තියෙන්න පුළුවන් කියලා ඔබ කවදාහරි හිතුවද?
මනෝවිද්යාවේදී මේ තත්ත්වයට කියන්නේ 'Smiling Depression' නැත්නම් 'සිනහවෙන් වැසුණු විෂාදය' කියලා.
මොකක්ද මේ Smiling Depression කියන්නේ?
අපි සාමාන්යයෙන් 'විෂාදය' (Depression) තියෙන කෙනෙක්ව දකින්නේ හැමතිස්සෙම අඬන, කාමරයකට වීලා තනිවෙලා ඉන්න, රැවුල කොණ්ඩේ වවාගත්තු, ජීවිතය එපා වෙච්ච කෙනෙක් විදිහටයි.
හැබැයි Smiling Depression තියෙන කෙනෙක් ඊට හාත්පසින්ම වෙනස්:
- ඔවුන්ට හොඳ රැකියාවක් තියෙන්න පුළුවන්.
- පවුල් ජීවිතය සාර්ථකයි වගේ පේන්න පුළුවන්.
- යාළුවෝ අතරේ කැපී පේන, ක්රියාශීලී කෙනෙක් වෙන්න පුළුවන්.
- සෝෂල් මීඩියා (Facebook/Instagram) එකේ හැමදාම ලස්සන ෆොටෝස්, හිනාවෙන පින්තූර දාන කෙනෙක් වෙන්න පුළුවන්.
ඔවුන් තමන්ගේ ඇතුළාන්තයේ තියෙන අධික මානසික පීඩනය, කණගාටුව සහ බිඳීයාම ලෝකයාට පේන්න නොදී "හිනාව" කියන වෙස්මුහුණෙන් වහගන්නවා.
මේ වෙස්මුහුණ පිටුපස හැංගිලා තියෙන ලක්ෂණ මොනවාද?
ඔබ ළඟම ඉන්න කෙනෙක්, නැත්නම් ඔබම වුණත් මේ තත්ත්වයෙන් පෙළෙනවා වෙන්න පුළුවන්. මේ ලක්ෂණ ගැන පොඩ්ඩක් හිතලා බලන්න:
- පිටතින් අතිශය සාර්ථකයි, ඇතුළතින් හිස්: ලෝකය ඉස්සරහා උපරිමයෙන් වැඩ කරනවා, හැබැයි තනි වුණාම කිසිම දේක සතුටක් නෑ.
- අධික වෙහෙස මහන්සිය: දවස පුරාම "මම සතුටින් ඉන්නවා" කියලා රඟපාන්න ලොකු ශක්තියක් වැය කරන්න වෙන නිසා, ඔවුන් ශාරීරිකව සහ මානසිකව අන්තයටම වෙහෙසට පත්වෙනවා.
- ආහාර සහ නින්දේ වෙනස්කම්: සමහරුන්ට රෑට නින්ද යන්නේ නැහැ, නැත්නම් ඕනෑවට වඩා නිදාගන්නවා. කෑම රුචිය සම්පූර්ණයෙන්ම නැතිවෙන්න හෝ පාලනයකින් තොරව කෑම කන්න පෙළඹෙන්න පුළුවන්.
- වැරදිකාරී හැඟීම (Guilt): "මට හැමදේම තියෙද්දිත් මම ඇයි මේ විදිහට දුක් වෙන්නේ?" කියලා තමන්ටම දොස් පවරාගන්නවා.
මේක අනතුරුදායක වෙන්නේ ඇයි?
සාමාන්ය Depression තියෙන කෙනෙක් තමන්ගේ දුක පිටතට පෙන්වන නිසා, අන් අයට ඔවුන්ව බේරාගන්න හෝ උදව් කරන්න ලේසියි. හැබැයි Smiling Depression තියෙන අය උදව් ඉල්ලන්නේ නැහැ. තමන්ට ප්රශ්නයක් තියෙනවා කියලා පිළිගන්න ඔවුන් බයයි.
බොහෝ වෙලාවට ලංකාවේ අපේ සමාජය "අනේ එයා ඊයේ රෑත් මාත් එක්ක හිනාවෙවී සින්දු කිව්වා, අද මෙහෙම දෙයක් කරගත්තේ කොහොමද?" කියලා පුදුම වෙන්නේ අන්න ඒ නිසයි.
මේ වෙස්මුහුණ ගලවා දමන්නේ කොහොමද?
ඔබේ හිත ඇතුළෙත් මෙන්න මේ වගේ වේදනාවක් හැංගිලා තියෙනවා නම්, කරුණාකරලා මේ දේවල් කරන්න:
- ඔබේ හැඟීම් පිළිගන්න: හැමතිස්සෙම ශක්තිමත්ව ඉන්න ඕනේ කියලා නීතියක් නැහැ. අඬන්න ඕන තැනක අඬන්න, දුර්වල වෙන්න ඕන තැනක දුර්වල වෙන්න ඔබට අයිතියක් තියෙනවා.
- වෙස්මුහුණ ගලවන්න පුළුවන් කෙනෙක් සොයාගන්න: ඔබේ රහස් රකින, ඔබට විනිශ්චය නොකර (Non-judgmental) ඇහුම්කන් දෙන එකම එක විශ්වාසවන්ත යාළුවෙක් හෝ පවුලේ කෙනෙක් එක්ක හිත ඇරලා කතා කරන්න.
- වෘත්තීය උපකාර ලබාගන්න (Professional Help): මනෝවිද්යාත්මක උපදේශනයක් (Counseling) හෝ චිකිත්සාවක් (Psychotherapy) වෙත යොමුවීම දුර්වලකමක් නෙවෙයි. එය ඔබේ ජීවිතය නැවත ලස්සන කරගන්න තියෙන හොඳම ආයෝජනයක්.
අවසාන වශයෙන්, ලස්සනට හිනාවෙන හැම මුහුණක් පිටුපසම ලස්සන ජීවිතයක් නැති වෙන්න පුළුවන්. ඒ නිසා ඔබේ ළඟම ඉන්න අය ගැන නිතරම සොයා බලන්න. "උඹ සතුටින්ද ඉන්නේ?" කියලා එක පාරක් හරි හදවතින්ම අහන්න.
ඔබත් මේ වගේ හැඟීමකින් පීඩා විඳිනවා නම්, තනියම විඳවන්න එපා. අදම කතා කරන්න, උපකාර පතන්න.